| Home | Articles | Webboard | Download | LHC | LSC | Training Courses |


ของขวัญปีใหม่สุดเท่ห์..สำหรับคนรักลีนุกซ์

ธีรภัทร มนตรีศาสตร์ , RHCE



Linux Bootable Business Card



ปี พ.ศ. 2545 ปีแห่งความตื่นตัวในการริเริ่มนำซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์สมาใช้กำลังผ่านไป และก้าวเข้าสู่ปี พ.ศ. 2546 ซึ่งน่าจะเป็นปีแห่งการเติบโตไปสู่การใช้งานที่จริงจัง ชัดเจนมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นซอฟต์แวร์ประยุกต์ที่รันบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ โดยมีการพัฒนาในโมเดลแบบโอเพ่นซอร์ส ส่วนทางด้านระบบปฏิบัติการลีนุกซ์อันเปรียบเสมือนศูนย์รวมความสนใจในการนำโอเพ่นซอร์ส มาใช้งานในองค์กรในปีนี้ก็จะต้องมีสัดส่วนการใช้เพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากความพยายามในการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมานั่นเอง ตลอดปีที่ผ่านมาผู้เขียนได้นำเสนอเรื่องราวที่เน้นในทางด้านการคอนฟิกลีนุกซ์ในลักษณะต่าง ๆ หนักบ้าง เบาบ้างสลับกันไป สำหรับฉบับนี้จะขอมอบของขวัญสวัสดีปีใหม่แด่ท่านผู้อ่าน ด้วยลีนุกซ์ขนาดกระทัดรัดเท่านามบัตร หรือ Linux Bootable Business Card หรือเรียกย่อ ๆ ว่า LNX-BBC LNX-BBC เป็นลีนุกซ์ดิสทริบิวชั่นขนาดจิ๋วที่สามารถบูตได้ด้วยตัวเอง ซึ่งมีขนาดเล็กมากพอที่จะบันทึกลงในแผ่นซีดีรอมขนาดเล็กหรือ Mini-CD ได้สบาย ๆ และอย่างที่เราทราบกันดีว่าแผ่นซีดีรอมเหล่านี้มักจะผลิตออกมาหลากหลายรูปแบบ และมีสีสรรสวยงาม มีรูปร่างเป็นทรงกลมบ้าง ทรงเกือบสี่เหลี่ยมแบบนามบัตรบ้าง เราจึงสามารถพกพาเจ้าลีนุกซ์ LNX-BBC นี้ติดตัวไปได้ทุกหนแห่ง


รูปที่ 1 แผ่น mini-CD ที่นำมาบันทึกโปรแกรม LNX-BBC


LNX-BBC นี้เป็นโปรเจคที่พัฒนาต่อมาจาก Linuxcare Bootable Business Card เวอร์ชั่น 1.6.0 จนในปัจจุบันนี้เป็นเวอร์ชั่น 1.6.18 โดยทีมพัฒนาได้สร้างเจ้าลีนุกซ์ตัวนี้ขึ้นจากเครื่องมือพัฒนาซอฟต์แวร์ที่ชื่อว่า "GAR" และเผยแพร่ลีนุกซ์ตัวนี้ในแบบ GPL ( General Public License ) โดยเปิดให้ดาวน์โหลดได้ฟรี ที่เว็บไซต์ http://www.lnx-bbc.org เป็นไฟล์ชนิด ISO ขนาดประมาณ 40 MB เมื่อดาวน์โหลดมาแล้วสามารถใช้โปรแกรม เขียนแผ่นซีดีทั่วไปบันทึกลงแผ่น CD-R หรือ CD-RW ได้ทันที แล้วใช้ทำอะไรได้บ้าง จุดประสงค์หลักของโปรเจคนี้ผู้สร้างตั้งใจว่าจะใช้งานเป็น Rescue Disk คือ ใช้เป็นเครื่องมือกู้ระบบหรือข้อมูลจากเครื่องที่เกิดความเสียหาย เช่น ระบบไฟล์เสียหายไม่สามารถเข้าสู่ระบบปฏิบัติการได้ตามปรกติ ก็ใช้ LNX-BBC นี้บูตเครื่องจากซีดีรอมแล้วเข้าไปซ่อมแซมระบบให้กลับฟื้นคืนชีพอีกครั้ง หรือถ้าซ่อมไม่ไหวจริง ๆ ก็ยังใช้ LNX-BBC นี้เข้าสู่พาร์ทิชั่นในฮาร์ดดิสก์ที่เก็บข้อมูลสำคัญไว้ได้ แล้วทำการถ่ายโอนไปยังที่ ๆ ปลอดภัยก่อนที่จะแก้ไขระบบด้วยวิธีอื่น ๆ ต่อไป ส่วนประโยชน์อื่น ๆ อาจจะใช้เจ้าลีนุกซ์ตัวจิ๋วนี้ เพื่อการศึกษาการใช้คำสั่งลีนุกซ์ในแบบคอมมานด์ไลน์ การคอนฟิกเกี่ยวกับเครือข่าย หรือศึกษาโครงสร้างของลีนุกซ์ โดยไม่จำเป็นต้องติดตั้งระบบปฏิบัติการลีนุกซ์ในฮาร์ดดิสก์จริง ๆ เนื่องจากลีนุกซ์ตัวนี้จะบูตจากซีดีรอม และสร้างดิสก์เสมือนขึ้นในหน่วยความจำแรมเท่านั้น ใช้เป็นลีนุกซ์เวิร์กสเตชั่นชั่วคราว ด้วยคุณสมบัติด้านเครือข่ายทำให้เราสามารถใช้ LNX-BBC นี้เป็นลีนุกซ์เวิร์กสเตชั่นแบบชั่วคราวได้ เช่น เมื่อต้องการรีโมตล๊อกอินแบบ SSH ( Secure Shell ) เข้าสู่ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ แต่รอบตัวมีแต่เครื่องวินโดวส์ทั้งหมด ซอฟต์แวร์เทอร์มินอลแบบ SSH ก็ไม่ได้ติดตั้งไว้ ในสถานการณ์เช่นนี้ถ้ามี LNX-BBC ก็ใช้บูตเครื่องขึ้นใหม่ เครื่องที่เป็นวินโดวส์จะเปลี่ยนเป็นลีนุกซ์ให้เรา SSH ได้ เมื่อเสร็จภาระกิจ รีบูตเครื่องใหม่ด้วยฮาร์ดดิสก์ของเครื่องนั้นก็จะเป็นวินโดวส์ตามปรกติ นอกจากนี้จะนำไปใช้ประโยชน์อื่น ๆ ได้อีกมากมาย สุดแล้วแต่จะสร้างสรรรค์กันเอง สำหรับผู้เขียนจะเอาเจ้า LNX-BBC นี้พกติดตัวไว้ เวลาใครถามว่าลีนุกซ์หน้าตา เป็นอย่างไรจะได้แสดงให้เห็นได้ทันที เรียกว่า เอาไว้สาธิต ( Demo ) ก็ได้ครับ ความต้องการของระบบ LNX-BBC ทำงานได้กับเครื่องพีซีทั่วไปที่ใช้ไมโครโปรเซสเซอร์ตระกูล x86 หรือคอมแพตทิเบิ้ล ,มีเครื่องอ่านซีดีรอม หน่วยความจำแรมตั้งแต่ 16 MB ขึ้นไป ระบบแสดงผลแบบ VGA และไบออสของเครื่องพีซีควรสามารถเซ็ตให้บูตได้ด้วยซีดีรอม ถ้าไม่สามารถเซ็ตให้บูตได้จะต้องสร้างแผ่นบูตแบบ ฟล๊อปปี้ดิสก์ แต่จะไม่ขอกล่าวถึงในที่นี้ การบูตเข้าลีนุกซ์ LNX-BBC และการชัตดาวน์ ก่อนที่จะบูตด้วยแผ่นซีดีรอมลีนุกซ์ LNX-BBC นี้จะต้องแน่ใจว่าได้เซ็ตให้ไบออสมีลำดับการบูต ( Boot Sequence ) ที่ซีดีรอมก่อนฮาร์ดดิสก์ จากนั้นใส่แผ่นซีดีขณะที่เริ่มเปิดเครื่องพีซีจะอ่านแผ่นซีดีและเริ่มโหลด LNX-BBC เองโดยอัตโนมัติ


รูปที่ 2 ใส่แผ่นซีดีลงในเครื่องอ่านซีดีรอม


สำหรับการชัตดาวน์ หลังจากเลิกใช้งานแล้วให้ใช้คำสั่ง reboot ( หรือ shutdown ) ระบบจะทำการ Unmount ระบบไฟล์ทั้งหมด และบูตเครื่องใหม่ให้ ( เป็นหน้าที่ของผู้ใช้งานที่จะต้องนำแผ่นซีดีออกจากเครื่องอ่านซีดีเอง )


รูปที่ 3 หน้าจอแรกจะมีเมนูให้เลือกโหมดการแสดงผล แนะนำให้เลือกข้อ 3 ( 800x600 Framebuffer )


การล๊อกอิน เนื่องจากเป็นการใช้งานเฉพาะ ดังนั้นจึงไม่มีชื่อบัญชีอื่นใดให้ใช้ล๊อกอินนอกจาก root และรหัสผ่านเป็น bbc หลังจากล๊อกอินแล้วจะมีคำอธิบายการใช้งานแสดงขึ้นมา ผู้ใช้สามารถใช้แป้นพิมพ์เลื่อนอ่านได้ หากต้องการออกจากการแสดงคำอธิบายนี้ให้กดปุ่ม q นอกจากหน้าจอแรกนี้แล้ว ยังมีหน้าจอแบบ Virtual Terminal อีกรวมทั้งสิ้น 4 หน้าจอ สามารถสลับไปยังหน้าจอเหล่านี้ได้ด้วยปุ่ม ALT-F1 ถึง ALT-F4 โดยแต่ละหน้าจอจะเป็นอิสระต่อกัน ผู้ใช้งานสารมารถล๊อกอินและใช้งานได้เช่นเดียวกับการใช้งานลีนุกซ์ทั่ว ๆ ไป ทั้งคำสั่งบนคอมมานด์ไลน์ หรือจะใช้งานในแบบกราฟฟิก ( GUI Desktop ) ก็ได้


รูปที่ 4 หน้าจอที่รอให้ล๊อกอินเป็นครั้งแรก




รูปที่ 5 รายชื่อไดเร็คทอรี่ใกล้เคียงกับลีนุกซ์ดิสทริบิวชั่นอื่น ๆ


การเข้าซ่อมแซมระบบ และกู้ข้อมูล หน้าที่ที่สำคัญของ LNX-BBC คือ การเป็น Rescue Disk เพื่อช่วยในการซ่อมแซมระบบ หรือกู้ข้อมูล หลังจากที่ได้เข้าสู่ LNX-BBC แล้ว จะมีการค้นหาพาร์ทิชั่นชนิด ext2 และ ext3 จากนั้นจะเมาต์ให้โดยใช้ mount point เป็น /mnt/0 , /mnt/1 เรียงกันไป รวมทั้งเมาต์ซีดีรอมให้ด้วย โดยทั้งหมดจะเมาต์ให้สามารถอ่านได้อย่างเดียว เพื่อความปลอดภัย ดังนั้นเมื่อเข้าสู่ mount point จะสามารถเห็นและเข้าถึงระบบไฟล์ภายในพาร์ทิชั่นนั้นได้ ดูรูปที่ 6 สังเกตดูจะเห็นว่า /mnt/0 จะเมาต์เข้ากับ /dev/hda1 ซึ่งเป็นพาร์ทิชั่นของฮาร์ดดิสก์ และเป็นแบบ ro ( read only หรืออ่านได้เท่านั้น) แต่ถ้าต้องการเข้าไปแก้ไขจะต้องออกจาก mount point นั้น และเมาต์ให้อีกครั้งให้เป็นแบบ rw ( read/write อ่านและเขียนได้ ) ด้วยคำสั่ง

# mount -o remount,rw /mnt/0 ; เปลี่ยน /mnt/0 เป็น mount point อื่น ๆ ได้ตามต้องการ



รูปที่ 6 แสดงการเข้าถึงข้อมูลในฮาร์ดดิสก์


การเซ็ตเน็ตเวิร์ก หากต้องการติดต่อกับโฮสต์อื่น ๆ ในเครือข่ายจะต้องคอนฟิกโมดูล ( ไดร้วเวอร์ ) สำหรับแลนการ์ดที่ติดตั้งอยู่ภายในเครื่องพีซีนั้น ๆ รวมทั้งกำหนดหมายเลขไอพีแอดเดรส ( หรือจะกำหนดรับคอนฟิกผ่านโปรโตคอล DHCP ก็ได้ ) ขั้นตอนทั้งหมดอยู่ในคำสั่ง trivial-net-setup โดยมีลักษณะ การคอนฟิกโดยมีขั้นตอนแบบ Wizard ซึ่งค่อนข้างง่าย ดูตามขั้นตอนตามรูปที่ 7 07-2.jpg    ตรวจพบแลนการ์ดได้เอง
07-3.jpg    ผู้ติดตั้งเลือกไดร้วเวอร์ที่เหมาะสม
07-9.jpg    กำหนดไอพีแอดเดรส
07-C.jpg    เสร็จสิ้นการคอนฟิกแล้ว จะมีคำแนะนำเกี่ยวกับการเซ็ตค่า DNS Server
07-D.jpg    ตรวจดูด้วยคำสั่ง ifconfig จะเห็น eth0 แล้ว
ทำงานในเครือข่ายได้จริง ภายใน LNX-BBC ได้ให้โปรแกรมคำสั่งที่สนับสนุนเครือข่ายมาด้วยอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็น telnet ,ssh ,ftp และอื่น ๆ อีกมากมาย รวมทั้ง ethereal และ iptraf สำหรับมอนิเตอร์เครือข่ายอีกด้วย ผู้ใช้งานจึงสามารถใช้ LNX-BBC เป็นเวิร์กสเตชั่นเพื่อทำงานในเครือข่ายได้อย่างสมบูรณ์


รูปที่ 8 การใช้งาน ssh เข้าสู่โฮสต์ชื่อ max


รัน X Window ได้ด้วย สำหรับงานบางอย่างที่ต้องการใช้การแสดงผลเป็นแบบกราฟฟิก เช่น การแสดงกราฟ เว็บบราวเซอร์ VNC หรือจะเล่นเกมส์ ก็ทำได้ใน LNX-BBC ทั้งนี้เป็นเพราะได้รวมเอา X Window ,Window Manager และแอปพลิเคชั่นต่าง ๆ ไว้ให้แล้ว เพียงแค่พิมพ์ startx เท่านั้นก็จะเข้าสู่สภาพแวดล้อมแบบ GUI Desktop ทันที


รูปที่ 9 เมนูหลักของเดสทอป




รูปที่ 10 สภาพแวดล้อมแบบ X Window ใช้ Blackbox เป็น Window Manager


ในมุมมองของผู้เขียนเองเห็นว่า โปรเจค LNX-BBC นอกจากจะเป็นดิสทริบิวชั่นขนาดเล็กที่มีความสามารถเกินตัวแล้ว ยังเป็นงานศิลปะที่ได้หลอมรวมเอา เทคโนโลยีกับประโยชน์ใช้สอยเข้าไว้ด้วยกันอย่างลงตัว และเป็นแบบอย่างของการประยุกต์ใช้งานลีนุกซ์ในอีกรูปแบบหนึ่ง โดยสามารถสร้างเป็นสื่อเพื่อการเรียนการสอน การนำเสนอข้อมูล หรือสาธิตสินค้า รวมไปถึงเครื่องมือชนิดอื่น ๆ ที่สามารถรันได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ขึ้นอยู่กับซอฟต์แวร์หรือระบบปฏิบัติการใด ๆ ซึ่งเริ่มมีให้เห็นกันบ้างแล้ว อย่างเช่น แผ่นซีดีที่ช่วยในการตรวจเช็คฮาร์ดแวร์ และคอนฟิกอุปกรณ์ประเภท SCSI โดยอัตโนมัติ เป็นต้น หากท่านสนใจลีนุกซ์ดิสทริบิวชั่นขนาดเล็ก สามารถค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมได้จาก เว็บไซต์ต่อไปนี้
http://www.lnx-bbc.org มีข้อมูลเกี่ยวกับการพัฒนาดิสทริบิวชั่นด้วย "GAR"
http://www.linuxlinks.com/Distributions/Mini_Distributions/ มีรายชื่อดิสทริบิวชั่นจิ๋วกว่า 75 ดิสทริบิวชั่น
http://dilibert.physast.edu/~andy/minilinux.html มีการจัดแบ่งรายชื่อเว็บไซต์อย่างเป็นหมวดหมู่
http://www.fokus.gmd.de/linux/linux-distrib-small.html
ให้ข้อมูลอ้างอิงโดยละเอียดเกี่ยวกับการสร้างลีนุกซ์ดิสทริบิวชั่นจากซอร์สโค๊ด
ของขวัญปีใหม่ชิ้นนี้คงไม่ได้มีค่าเพียงแค่ Rescue Disk แผ่นหนึ่งที่มีไว้พกไว้อวดกันเท่ห์ ๆ เท่านั้น แต่ผู้เขียนหวังว่าสิ่งที่ได้นำเสนอนี้จะช่วยจุดประกายความคิดสร้างสรรค์ และเกิดผลงานที่น่าชื่นชมจากฝีมือคนไทยบ้าง โอเพ่นซอร์สมอบโอกาสให้แก่เราแล้ว เราได้ใช้โอกาสนี้หรือยัง